Từ sinh viên khóa A đến người thầy trở lại giảng đường

Tháng 10/1978, sau khi tốt nghiệp, Thầy Dư Quang Nam là một trong 5 sinh viên Khóa A ngành Thống kê được quyết định về nhận công tác tại Khoa Thống kê - Toán của Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Lớp Thống kê Khóa A khi ấy có khoảng 50 sinh viên tham gia kỳ thi tốt nghiệp vào tháng 7/1978.

Trong cuộc họp phân công công tác sau đó, Thầy Lê Lương - Chủ nhiệm Khoa Thống kê - Toán thông báo Thầy Nam là người duy nhất trong nhóm được phân công về Bộ môn Thống kê Kinh tế, cùng với Thầy Lê Lương phụ trách giảng dạy.

Từ vị trí một sinh viên vừa bước ra khỏi giảng đường, Thầy Nam bắt đầu một hành trình mới ngay tại nơi mình từng học tập. Những năm tháng đứng lớp sau đó cũng trở thành nền tảng để Thầy tiếp tục học tập, nghiên cứu và đóng góp cho sự phát triển của lĩnh vực thống kê kinh tế tại UEH.

Giấy tờ ghi nhận quá trình công tác của PTS. Dư Quang Nam tại Khoa Thống kê - Toán sau khi tốt nghiệp Khóa A ngành Thống kê năm 1978.

Những trang sách đi cùng hành trình nghiên cứu

Có một câu chuyện đặc biệt phía sau những cuốn sách tiếng Anh được Thầy lưu giữ.

Trước năm 1975, khi vẫn còn là sinh viên năm nhất ngành Quản trị Doanh nghiệp và chưa biết Thống kê là gì, Thầy Nam tình cờ mượn được ba cuốn sách từ Thư viện của Trung tâm Anh ngữ Hội Việt - Mỹ, khi đó đặt tại số 55 Mạc Đĩnh Chi. Ba cuốn sách gồm National Income and Social Accounting, Probability and Statistics và Economics của Samuelson.

Sau năm 1975, Trung tâm Anh ngữ Hội Việt - Mỹ được Nhà nước tiếp quản. Những cuốn sách tình cờ được Thầy mượn từ những năm đầu đại học sau đó lại trở thành những tài liệu quý, phù hợp với chính quá trình học tập và nghiên cứu mà Thầy theo đuổi.

Đặc biệt, trong giai đoạn làm nghiên cứu sinh 1986-1993, khi tài liệu tiếng nước ngoài còn rất khan hiếm, những cuốn sách ấy trở thành nguồn tham khảo quan trọng. Từ một lần mượn sách khi còn là sinh viên năm nhất, các tài liệu đã đồng hành cùng Thầy trong một hành trình nghiên cứu kéo dài nhiều năm.

Cuốn National Income and Social Accounting - tài liệu được PTS. Dư Quang Nam tham khảo trong quá trình nghiên cứu và giảng dạy các nội dung liên quan đến hệ thống tài khoản quốc gia.

Cuốn Probability and Statistics - tài liệu tiếng Anh được Thầy Dư Quang Nam sử dụng trong quá trình nghiên cứu sinh và giảng dạy.

Cuốn Economics của Samuelson - một trong những tài liệu được Thầy tham khảo trong quá trình nghiên cứu.

Một luận án, một giai đoạn chuyển dịch của nền kinh tế

Hành trình nghiên cứu của Thầy Nam cũng gắn với một giai đoạn đặc biệt của nền kinh tế Việt Nam.

Là nghiên cứu sinh Khóa 1, lớp nghiên cứu sinh đầu tiên của Trường Đại học Kinh tế, Thầy bắt đầu thực hiện đề tài nghiên cứu trong một bối cảnh nền kinh tế đang có những chuyển dịch quan trọng. Trong quá trình thực hiện, đề tài phải thay đổi để phù hợp với những chuyển biến của thực tiễn kinh tế lúc bấy giờ. Việc điều chỉnh đề tài cùng những thủ tục liên quan khiến hành trình nghiên cứu kéo dài nhiều năm.

Trong khoảng thời gian từ 1986 đến 1993, Thầy vừa tiếp tục công việc chuyên môn, vừa hoàn thiện nghiên cứu và thực hiện các thủ tục chuyển đổi đề tài. Những khó khăn của quá trình ấy trở thành một phần ký ức đáng nhớ trên hành trình nghiên cứu sinh và cũng cho thấy sự gắn bó giữa nghiên cứu học thuật với những thay đổi của đời sống kinh tế - xã hội.

Sau quá trình nghiên cứu và bảo vệ, những kiến thức tích lũy được tiếp tục trở thành nền tảng để Thầy vận dụng vào công tác giảng dạy, đặc biệt trong các nội dung liên quan đến thống kê kinh tế và hệ thống tài khoản quốc gia.

Luận án Phó tiến sĩ của PTS. Dư Quang Nam - dấu mốc quan trọng trong hành trình nghiên cứu của nghiên cứu sinh Khóa 1.

Thầy Dư Quang Nam trong buổi bảo vệ luận án Phó tiến sĩ đề tài SNA ở UEH ngày 31/3/1993 

Bên cạnh sách và tài liệu nghiên cứu, những giấy chứng nhận cũng lưu lại các dấu mốc trong quá trình học tập, bồi dưỡng và công tác của Thầy.

Năm 1991, Thầy tham gia khóa đào tạo “Quản lý kinh tế” thuộc chương trình phối hợp giữa Văn phòng Hội đồng Bộ trưởng và Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, với sự tham gia giảng dạy của các chuyên gia thuộc Viện Phát triển Kinh tế của Ngân hàng Thế giới (EDI/WB).

Đến năm 1996, Thầy tiếp tục tham gia khóa bồi dưỡng cán bộ quản lý Giáo dục - Đào tạo tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh. Những tư liệu này cho thấy quá trình không ngừng bổ sung kiến thức của Thầy, từ chuyên môn kinh tế đến công tác quản lý và đào tạo.

Giấy chứng nhận các khóa bồi dưỡng về Quản lý kinh tế (1991) và Quản lý Giáo dục - Đào tạo (1996).

Những trang sách mở ra một hướng nghiên cứu mới 

Những kiến thức được tích lũy trong quá trình nghiên cứu tiếp tục được Thầy đưa trở lại giảng đường.

Khoảng năm 1994-1995, khi Nhà trường triển khai chương trình liên kết với Hà Lan để đào tạo cao học, Thầy được phân công giảng dạy môn Tài khoản quốc gia. Một trong những tài liệu Thầy sử dụng là Introduction to National Accounting Concepts and Extension.

Khoảng năm 1996, trong chuyến đi Hà Lan, Thầy có dịp gặp tác giả của cuốn sách và trao đổi thêm về chuyên môn. Cuốn sách vì thế được Thầy đặc biệt trân trọng và lưu giữ cho đến hôm nay.

Cuốn sách Introduction to National Accounting Concepts and Extension - tài liệu gắn với quá trình Thầy Dư Quang Nam nghiên cứu và giảng dạy về Tài khoản quốc gia.

Không chỉ giảng dạy, Thầy còn biên soạn Giáo trình Thống kê kinh tế. Đáng chú ý, trên bìa giáo trình, Thầy đã thêm dòng “Hạch toán Quốc gia” bên dưới tên môn học “Thống kê Kinh tế”. Theo chia sẻ của Thầy, thời điểm đó trong hệ thống môn học của Trường, tên môn vẫn là Thống kê Kinh tế, chưa có tên gọi Hạch toán hay Tài khoản quốc gia.

Đáng tiếc, bản in của giáo trình này đã thất lạc và Thầy không còn giữ lại một bản. Nhiều năm sau, một cựu sinh viên từng học môn học này tình cờ tìm được và chụp lại bìa giáo trình gửi cho Thầy. Một hình ảnh tưởng như nhỏ bé vì thế trở thành cách để một tư liệu từng thất lạc được trở lại trong câu chuyện của UEH.

Bìa Giáo trình Thống kê kinh tế - Hạch toán Quốc gia do PTS. Dư Quang Nam biên soạn.

Theo chia sẻ của Thầy, từ quá trình nghiên cứu và giảng dạy, Thầy từng đề xuất việc xem xét cách tiếp cận môn Thống kê Kinh tế theo hướng gắn kết hơn với Hệ thống tài khoản quốc gia. Cùng với quá trình đổi mới của Nhà trường, nội dung và tài liệu giảng dạy cũng từng bước được xem xét, cập nhật để phù hợp hơn với những yêu cầu mới của đào tạo và thực tiễn kinh tế.

Ngày nay, theo thông tin Thầy chia sẻ, môn học này đã được tiếp cận theo hướng SNA - System of National Accounts (Tài khoản Quốc gia) và được giảng dạy trong lĩnh vực Kinh tế phát triển. Từ những nghiên cứu ban đầu về GDP đến quá trình cập nhật nội dung đào tạo, đó là một hành trình cho thấy sự thay đổi của tri thức và cách Nhà trường từng bước thích ứng với những yêu cầu mới.

Từ những nghiên cứu ban đầu về GDP và các chỉ tiêu kinh tế, Thầy Nam cũng từng đề xuất việc xem xét cách tiếp cận và tên gọi môn học Thống kê kinh tế theo hướng gắn với Hệ thống tài khoản quốc gia. Cùng với quá trình đổi mới của Nhà trường, các chương trình và tài liệu giảng dạy từng bước được xem xét, cập nhật để phù hợp hơn với yêu cầu đào tạo và những thay đổi trong thực tiễn kinh tế.

Đó cũng là cách một người thầy tiếp tục đưa những gì mình nghiên cứu trở lại giảng đường - từ nghiên cứu đến giảng dạy, từ tri thức tiếp nhận được đến những thay đổi trong chương trình đào tạo.

Những giáo trình tiếp tục kể câu chuyện của người thầy

Hành trình giảng dạy của Thầy còn được lưu dấu qua những giáo trình và sách bài tập.

Năm 1993, Giáo trình Lý thuyết thống kê do PGS. Lê Lương - Chủ nhiệm Khoa Thống kê - Toán Kinh tế biên soạn được lưu giữ như một tư liệu gắn với hoạt động đào tạo của Khoa.

Đến năm 1998, Bài tập Lý thuyết thống kê do PGS. Lê Lương và PTS. Dư Quang Nam biên soạn được xuất bản, tiếp tục phục vụ việc học tập và thực hành của sinh viên.

Một năm sau, Bài tập Thống kê kinh tế do PTS. Dư Quang Nam biên soạn được xuất bản năm 1999. Theo chia sẻ của Thầy, cuốn sách này cùng với giáo trình Thống kê kinh tế - Hạch toán Quốc gia là một bộ tài liệu, cùng mang màu xanh trên bìa.

Nhìn lại những cuốn sách ấy, có thể thấy một hành trình được nối dài qua nhiều vai trò: từ người học tiếp nhận tri thức, người nghiên cứu tìm kiếm và mở rộng tri thức, đến người thầy hệ thống hóa tri thức để truyền lại cho các thế hệ sinh viên.

Giáo trình Lý thuyết thống kê, do PGS. Lê Lương - Chủ nhiệm Khoa Thống kê - Toán Kinh tế - biên soạn, năm 1993.

Cuốn Bài tập Lý thuyết thống kê, do PGS. Lê Lương và PTS. Dư Quang Nam biên soạn, xuất bản năm 1998.

Cuốn Bài tập Thống kê kinh tế, do PTS. Dư Quang Nam biên soạn, xuất bản năm 1999.

Một hành trình được nối dài qua nhiều thế hệ

Từ sinh viên Khóa A ngành Thống kê, Thầy Dư Quang Nam trở lại chính ngôi trường của mình với vai trò giảng viên và tiếp tục học tập, trở thành nghiên cứu sinh Khóa 1. Trong giai đoạn 1993-1998, Thầy đảm nhiệm vị trí Phó Trưởng khoa Thống kê - Toán Kinh tế, trước khi chuyển sang công tác tại Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh từ tháng 5/1998. Tháng 1/2001, Thầy được bổ nhiệm Phó Cục trưởng, sau đó đảm nhiệm vị trí Cục trưởng. Từ 2011-2015, Thầy giữ vai trò Vụ trưởng và Giám đốc Trung tâm Tin học Thống kê Khu vực II, trước khi nghỉ hưu vào tháng 12/2015. Từ sau khi nghỉ hưu đến nay thầy vẫn tiếp tục hành trình giảng dạy cùng UEH với tư cách là Giảng viên thỉnh giảng 

PTS. Dư Quang Nam - người dành nhiều năm gắn bó với giảng dạy, nghiên cứu và công tác thống kê tại UEH. 

Hành trình ấy vì thế không chỉ được ghi dấu bằng những vị trí công tác, mà còn được lưu giữ qua những cuốn sách, luận án, giáo trình và giấy chứng nhận đã đồng hành cùng Thầy qua nhiều chặng đường. Có những cuốn sách đến với Thầy từ một lần tình cờ mượn khi còn là sinh viên năm nhất; có những tài liệu đồng hành suốt những năm nghiên cứu sinh khi tài liệu nước ngoài còn khan hiếm; có giáo trình từng thất lạc nhưng nhiều năm sau được một người học cũ tìm lại qua một bức ảnh. 

Một người thầy - nhiều vai trò. Một hành trình - nhiều dấu mốc. Và qua những kỷ vật được lưu giữ, câu chuyện ấy tiếp tục trở thành một phần trong dòng chảy 50 năm của UEH.

Tin và ảnh: Ban Truyền thông và Phát triển đối tác